Van Stil naar Stilheid: De weg van vertrouwen, oordeel-vrij kijken en 'worden wie je bent'

Stilte en stilheid. Het zijn twee prachtige begrippen waar we het vaak over hebben als we naar meer rust verlangen. Maar hoe doe je dat eigenlijk, die rust écht ervaren?

Afgelopen weekend was ik bij een dansvoorstelling van Isabel Beernaert. Ik ben al jaren groot fan van haar werk, maar was nog nooit bij een live voorstelling van haar geweest. In de voorstelling ‘La Dame en Noir’werden diverse ingrijpende thema's aangesneden. Het stuk gaat over een duistere periode die zij doormaakte door ziekte: een uitdaging waarin ze de dood in de ogen moest kijken en van daaruit opnieuw rust en vertrouwen moest vinden. Ergens tijdens de voorstelling sprak ze de woorden: “de rust omarmen”. En meteen rees bij mij weer de vraag: hoe doe je dat precies?

Wanneer je werkelijk rust ervaart, ontstaat er stilheid. Vrij van oordeel de wereld waarnemen en puur ZIJN met wat IS helpt om daar te komen. Ons brein—of simpel gezegd: ons ego—is namelijk een meester in het bedenken van verhalen. Het velt continu oordelen over alles wat we zien.

 Dat begint al bij zoiets triviaals als om je heen kijken. Tijdens de laatste Verstilde Ervaring in Natuur en Beeldbleven we bewust op één plek staan om simpelweg te zien wat er is, zonder er een verhaal van te maken. Eigenlijk is de benaming ‘boom’ al een label. In essentie is het slechts een vorm met kleuren. Maar ons brein vindt er direct van alles van. Zodra we in die gedachten meegaan, ontstaan er associaties: welk soort boom is het, vind ik hem mooi of lelijk? En als we niet opletten, zitten we voor we het weten in herinneringen uit het verleden of een to-dolijst voor de toekomst. Angst en stress liggen dan al snel op de loer.

Stil zijn versus Stilheid
In de filosofie van Een Cursus in Wonderen wordt hier een mooi onderscheid in gemaakt:
•    Stil (zijn) is het middel—de beoefening. Het is het bewust loslaten van het oordeel, de ruis en de verhalen van het ego. Je maakt je denkgeest bewust leeg.

•    Stilheid is het doel—de werkelijkheid. Het is de diepe, onveranderlijke vrede en jouw ware aard die voelbaar wordt zodra de illusies van het ego verdwijnen. In die staat valt er niets meer te bereiken, te verdedigen of te veranderen; de stilheid is volkomen.


Zodra we onze ‘gedachtenfabriek’ wat stiller krijgen, ontstaat er ruimte voor rust en vrijheid. En zoals het zo mooi gezegd wordt: “Als ik word wie ik ben, is dat een wonder en ben ik vrij.”

Welk verhaal vertel jij jezelf?
Maar hoe word je wie je werkelijk bent? Hoe kom je los van het verhaal dat jij jezelf vertelt—of dat je onbewust van anderen hebt overgenomen als jouw waarheid?

Een manier die we vaak proberen (ja, ik ook!) is het verhaal proberen te negeren of weg te drukken. Maar door ertegen te vechten, geef je het juist bestaansrecht. Wat wél werkt? De gedachte simpelweg observeren en vervolgens vriendelijk loslaten: “Dank je wel voor deze gedachte, en bij deze laat ik je los.”

In de fotografie zie ik hetzelfde gebeuren. Al snel vellen we een oordeel over het resultaat: “Dit is een goede foto” of “Deze is mislukt, want...”. In mijn praktijk zie ik ook vaak hoe mensen zich verzetten tegen hoe dingen op dit moment zijn, of hoe ze de toekomst al invullen. Iemand zegt bijvoorbeeld: “Ik heb nu nog geen pijn.”Interessant... dus je brein verwacht dat er straks wél pijn zal zijn?

Het zit hem in zulke kleine nuanceverschillen in taal en gedachten. Denk aan het verschil tussen “Dat kan ik niet” en “Dat kan ik nú nog niet”. Die kleine woordjes bepalen direct hoe we ons voelen en welke keuzes we maken.

Met knikkende knieën naar Nepal
Toen ik lang geleden overwoog om voor het eerst foto's te gaan delen op social media, vertelde mijn hoofd me ook van alles: “Kijk eens wat zij kunnen... wie ben ik dan?” of “Mijn werk is niet interessant genoeg.”

Herken je dat? Welk verhaal vertel jij jezelf? Vaak houden die verhalen ons klein. Het ego wil ons ermee in onze veilige, vertrouwde comfortzone houden. Maar groeien doen we pas als we daarbuiten durven te stappen.

Ik moet dan meteen denken aan de periode waarin ik voelde dat ik een trekking wilde maken in Nepal. Voordat ik na zes maanden voorbereiding met knikkende knieën in het vliegtuig naar Kathmandu stapte, was ik in mijn hoofd al honderd keer in- en uitgestapt. Mijn brein had alle denkbare horrorscenario’s al geproduceerd: van hoogteziekte en eenzaamheid tot berovingen. En ja, ook tijdens de reis probeerde mijn ego me constant te 'behoeden', maar het was nergens voor nodig. Het mantra “vertrouwen en overgave” hielp me op die spannende momenten om door te zetten en trouw te blijven aan wie ik in essentie ben: nieuwsgierig, leergierig, ondernemend en sensitief. Die reis heeft me rijke ervaringen gebracht en hielp me om het beeld over mezelf te bevrijden van oude, beklemmende verhalen.

De verdieping in de natuur
En zo kom ik weer terug bij de dansvoorstelling van Isabel en de Verstilde Ervaring in Natuur en Beeld.

Tijdens de workshop afgelopen weekend kwamen verschillende deelnemers los van hun eigen innerlijke ruis door een simpele oefening in zintuiglijk waarnemen. Door heel bewust één zintuig tegelijk aan te zetten – door bijvoorbeeld eerst alleen te luisteren naar het ruisen van de wind door de kronen, of met je handen de ruwe textuur van de schors te voelen vóórdat de camera erbij werd gepakt – schakelde het brein over van 'denken' naar 'ervaren'. Het zien veranderde direct. Er ontstonden niet alleen heel andere, verdiepende beelden met hun camera, maar er kwamen ook inzichten naar boven die vrij waren van oordeel. Pure stilheid.

En zo ontdekte ik opnieuw: de rust omarmen doe je niet door nog harder je best te doen of er krampachtig naar te zoeken, maar door stil te zijn en de verhalen los te laten. Pas wanneer de ruis verstomt, ervaar je de stilheid die er altijd al was.

Wil jij ook ervaren hoe het is om de verhalen in je hoofd te laten verstommen en de diepe stilheid in jezelf terug te vinden?
•    Reflectie voor thuis: Welk verhaal vertelt jouw hoofd jou op dit moment om je in je comfortzone te houden? Probeer er vandaag eens zonder oordeel naar te kijken, het te bedanken en het rustig te laten gaan.

•    Deel jouw ervaring: Heb jij tijdens het fotograferen of wandelen in de natuur al eens zo'n moment van pure stilheid ervaren? Ik vind het fantastisch als je jouw inzicht of reflectie-foto met mij deelt in een reactie onder dit bericht of via een persoonlijk berichtje.

•    Wandel mee met de volgende editie: Wil je samen met mij en een kleine groep gelijkgestemden de natuur in om oordeelvrij te leren kijken en verdiepende inzichten op te doen? Houd de website in de gaten voor de nieuwe data van De Verstilde Ervaring in Natuur en Beeld.


Bekijk de pagina Workshop voor nieuwe data.

De foto afdrukken voor de expositie bij
Kunst in de Tuinen in Oosteind 12-13 september zijn klaar en ingelijst.
Altijd weer mooi om te zien hoe een foto meer gaat leven als ik het in handen heb.

Je bent welkom op Heikantsestraat 47 Oosteind